Koszyk
KOSZYK
Wielkanocne tradycje i zwyczaje

Wielkanocne tradycje i zwyczaje


14 kwietnia 2017

Wielkanoc to najważniejsze święto w religii chrześcijańskiej, upamiętniające mękę, śmierć i zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. Obejmuje Triduum Paschalne, rozpoczynające się w Wielki Czwartek, a kończące w Wielką Niedzielę, poprzedzone czterdziestodniowym postem. Na stałe wpisało się w kalendarz większości polskich rodzin, a jego wyjątkowy charakter podkreśla to, że wypada wiosną, po pierwszej wiosennej pełni księżyca. Gdy chrześcijanie świętują zwycięstwo nad śmiercią, również przyroda budzi się do życia. Motyw odrodzenia, nowego początku i radości z życia obecny jest w wielu praktykowanych do dzisiaj zwyczajach. W większości z nich przeplatają się ze sobą elementy religijne i tradycji ludowej.

Jajka – symbol Wielkanocy

Na stole wielkanocnym królują jajka, będące symbolem odrodzenia i nowego życia. Przed rozpoczęciem śniadania rodzina dzieli się jajkiem, składając sobie życzenia – podobnie jak w Wigilię, gdy kolację poprzedza łamanie się opłatkiem. Tradycją szczególnie ukochaną przez dzieci jest malowanie jajek. Trudno wyobrazić sobie stół bez pięknie udekorowanych, zachwycających kolorami pisanek. Najprościej wykorzystać do tego pisaki i farby, istnieje jednak wiele technik ozdabiania – wydmuszki można oklejać, kolorować barwnikami spożywczymi, kawałkami materiału, woskiem, a nawet zwykłym lakierem paznokci. W tej kwestii zdobiącego ogranicza tylko jego własna wyobraźnia.

Święconka – w wielkanocnym koszyczku

Jajek nie może zabraknąć również w koszyczku wielkanocnym, z którym chrześcijanie udają się do kościoła w Wielką Sobotę, by poświęcić przygotowane wcześniej pokarmy. Tego dnia na ulicach można zauważyć całe rodziny, niosące wiklinowe kosze ozdobione listkami bukszpanu. W skład święconki wchodzi również chleb, symbolizujący ciało Chrystusa, wędliny lub kiełbasa, oznaczające dobrobyt, chrzan – symbol męki Pańskiej i siły, sól, która ma oczyszczać i odstraszać zło, a także świąteczne ciasta, które po długich dniach postu zwiastują czas pełen radości i słodyczy.  W koszyczku nie może zabraknąć też baranka – zrobionego z masła, cukru lub czekolady - który jest symbolem zmartwychwstałego Chrystusa. Poświęcone pokarmy są potem spożywane podczas wielkanocnego śniadania w Wielką Niedzielę.

Prezenty od zajączka

Wraz z jajkami, kurczaczkami i barankiem zając to jeden z najpopularniejszych motywów, pojawiających się w wielkanocnych ozdobach. Zwiastuje wiosnę, podczas Wielkanocy ma do odegrania jednak znacznie ważniejszą rolę – przynosi dzieciom prezenty. Ma ze sobą ogromny kosz, pełny słodyczy i drobnych upominków, które ukrywa w domu lub w ogrodzie. W niektórych regionach dzieci szykują specjalne „gniazdka” – koszyczki wyłożone serwetkami lub słomą, aby zajączek zostawił prezenty właśnie w nich. Popularną rozrywką w zachodniej Europie jest szukanie jajek, które odbywa się przed śniadaniem wielkanocnym. Uczestniczą w nim całe rodziny. Tam zamiast upominków zając przynosi czekoladowe jaja, które ukrywa w ogrodzie lub w miejskich parkach.

Śmigus Dyngus – mokry poniedziałek

Innym zwyczajem, który przynosi wiele radości szczególnie najmłodszym członkom rodziny, jest oblewanie się wodą. Dzieje się w to wielkanocny poniedziałek, zwany również Lanym Poniedziałkiem albo Śmigusem Dyngusem. Zwyczaj ten kultywowany jest już od kilkuset lat. W przeszłości popularny był głównie na wsiach, na których oblewanie się wodą było elementem zalotów -  narażone na zmoczenie były głównie młode dziewczęta. Jeśli chciały uniknąć oblania, musiały wykupić się, przynosząc zalotnikom pisanki lub ciasta z wielkanocnego stołu. Woda ma znaczenie symboliczne – oczyszcza, a bez niej niemożliwe byłyby zmiany w przyrodzie i nowe życie. Tego dnia bezkarnie można oblać wodą członków rodziny, przyjaciół i znajomych – w ruch idą sikawki, węże ogrodowe, a nawet wiadra. Warto zaopatrzyć się w dodatkowy komplet suchych ubrań, aby uchronić się przed przeziębieniem podczas kapryśnej wiosennej pogody.

Najważniejszym aspektem Świąt Wielkanocnych jest jednak możliwość spędzenia tego czasu w rodzinnym gronie. Po wiosennych porządkach, które symbolizują wypędzenie z domu zimy, chorób i zła i przygotowaniu wielkanocnych potraw i ciast, nadchodzi upragniony odpoczynek. Warto wybrać się wtedy na spacer i spędzić trochę czasu na świeżym powietrzu, by na własne oczy przekonać się, jak przyroda zyskuje wtedy nowe życie. 

Popularne wpisy